Dutch

Het witte gevaar - lawines

1ste februari 2021 | Skiinfo

Het witte gevaar: probeer koste wat het kost te voorkomen dat je in een lawine terecht komt.

Het witte gevaar: probeer koste wat het kost te voorkomen dat je in een lawine terecht komt.

Copyright: Flickr

Ieder jaar opnieuw lees je wel over wintersporters die bedolven raken onder lawines. Keer op keer weer eisen de witte razende sneeuwmassa's hun slachtoffers. Jaarlijks vallen er alleen in de Alpen gemiddeld meer dan honderd dodelijke slachtoffers. Ruim tweehonderd personen worden ieder jaar bedolven onder een lawine. Bijna de helft weet dat dus niet na te vertellen. Hoog tijd voor een stukje voorbereiding dus. 

Lawinehond in Fernie

Lawinehond in Fernie


Wat is een sneeuwlawine?
Een lawine is een grote hoeveelheid sneeuw die van een helling omlaag komt. Een grote lawine kan alles in zijn weg meenemen en bereikt snelheden van honderden kilometers per uur. Lawines zijn afhankelijk van veel externe factoren en blijven moeilijk te voorspellen.

De verschillende lawine types
1. De losse of poedersneeuwlawine

Deze lawine ontstaat op steile hellingen bij hevige sneeuwval, in combinatie met een lage temperatuur. Een wolk van sneeuw raast hierbij van de helling af en gaat zo steeds sneller omlaag. Ondanks het lage volumegewicht vergeleken met andere lawines kan een poedersneeuwlawine erg gevaarlijk zijn door de hoge snelheden die worden bereikt. Bij poedersneeuwlawines zijn snelheden tot wel zo’n 360 kilometer per uur gemeten. Tevens kunnen deze lawines enorme afmetingen aannemen.


2. De natte sneeuwlawine

Deze soort lawine ontstaat in vers gevallen sneeuw en kan zowel bij droge als natte sneeuw voorkomen. De lawine kan ontstaan doordat de sneeuw haar eigen gewicht niet kan dragen (veelal doordat de sneeuw opwarmt door de zon), of door een externe factor als een skiër. De droge sneeuwlawine is piramidevormig.

3. De plaat- of plaklawine

Hierbij 'breekt' een groot plateau sneeuw in één keer los. Deze lawines ontstaan doordat verschillende lagen sneeuw niet voldoende cohesie hebben. Zodra er druk komt te staan op de lagen (door bijvoorbeeld een skiër of snowboarder), breekt de zwakke laag los van de andere laag en komt de hele plaat in beweging. De meeste doden vallen bij dit type lawines. Lagen die gevaarlijk zijn kunnen ontstaan door wind of een lage temperatuur in combinatie met een relatief dunne sneeuwlaag.



Beruchte lawines

Graubünden 1951
Enorme sneeuwval zorgde in januari voor een sneeuwdek van meer dan 2,5 meter in het Zwitserse Graubunden. De plotse sneeuwval zorgde voor een enorm aantal lawines. Binnen een week tijd werden er meer dan duizend geregistreerd, waarvan maar liefst 650 in Graubünden. 54 personen vonden de dood en het dorp Airolo was van de kaart geveegd, waarbij nog eens tien personen omkwamen. In totaal waren er in de winter van 1950-1951 279 doden te betreuren.

Cascade Killer 1910
De beruchtste lawine in de Amerikaanse geschiedenis vond plaats in 1910 in het plaatsje Wellington. Plotse sneeuwval zorgde voor het ontstaan van een enorme lawine in het Cascade-gebergte. Wellington’s treinstation werd samen met drie locomotieven en alle wagonnen in het ravijn gestort door de sneeuwmassa. Meer dan honderd mensen vonden de dood.

De lawines van Leukerbad 1718
Het Zwitserse Leukerbad ligt boven in een vallei en vormde in de zestiende eeuw een toevluchtsoord voor pelgrims. In de loop van de eeuwen werd het dorp door meerdere lawines getroffen, maar de gebeurtenissen op 17 januari 1718 waren wel erg tragisch. ‘s Ochtends werd het dorp aan de rand getroffen door een kleine lawine waarbij drie personen overleden. Terwijl men nog bezig was om de puinhopen van de eerste lawine op te ruimen, werd het dorp overspoeld door een nog veel grotere lawine waarbij 55 personen omkwamen.

Gabar lawine 1992
In 1992 vormde Turkije het dodelijke decor. Een record aan sneeuw zorgde in februari dat jaar voor een pak sneeuw tot maar liefst tien meter dik. Een enorme plaat schoof vanaf de Gabar-berg omlaag en veegde de dorpjes Gormec, Sirnak en Seclice bijna volledig van de kaart. Meer dan 250 mensen vonden de dood, meer dan de helft van de bevolking. Een militaire basis werd ook nog eens bedolven, zeventien militairen kwamen hierbij te overlijden.

Galtür 1999

De winter van 1998/1999 was in de hele Alpen een erg lawinerijke winter. 23 februari staat echter als zwarte dag gemarkeerd in de Oostenrijkse lawinegeschiedenis. De winter kende aanvankelijk een trage start met beduidend minder sneeuwval. Eind januari kwam daar echter verandering in met enorm veel sneeuw en een erg koude periode. Gedurende een maand waren er drie periodes waarin het enorm hard sneeuwde. Voor grote delen in de Alpen gold toen een lawinegevaar van vijf op de Europese schaal, een uitzonderlijke situatie. Pistes waren gesloten. Een enorme pak sneeuw liet los en stuifde tot in het dorp. De lawine in Galtür kostte het leven aan 31 mensen.

Lawineteam in Sunshine Village

Lawineteam in Sunshine Village

Europese lawineschaal
In Europa wordt een schaal van één tot vijf gehanteerd om in wintersportgebieden het lawinegevaar aan te duiden. Deze borden vind je overal terug rondom de pistes. Ook kun je dergelijke informatie altijd opvragen bij de lokale instanties, of bij het gidsenbureau.

Niveau 1 – Gering gevaar
De omstandigheden zijn goed, de sneeuwlaag is stevig en betrouwbaar. Spontane kleine lawines zijn mogelijk, met name bij natte sneeuw. Op extreem steile hellingen is bij sneeuwophoping een lawine mogelijk.

Niveau 2 – Matig gevaar
De omstandigheden zijn grotendeels goed. De sneeuwlaag heeft zich op steile hellingen niet optimaal vast kunnen zetten. Groepen skiërs/boarders kunnen lawines lostrappen. Bij steile hellingen kunnen ook enkele wintersporters lawines veroorzaken. Hier kunnen ook spontaan lawines ontstaan. Dit zijn over het algemeen kleine lawines.

Niveau 3 – Aanzienlijk gevaar
De omstandigheden zijn deels slecht. Het sneeuwdek heeft zich op veel plekken slecht gezet. Een enkele skiër of boarder kan al een lawine veroorzaken. Spontane lawines komen op steile hellingen regelmatig voor. Deze lawines kunnen van een behoorlijke omvang zijn een ook vlakker terrein bereiken. Tourtochten alleen verantwoord mogelijk voor mensen die echt weten waar ze mee bezig zijn.

Niveau 4 – Groot gevaar
De omstandigheden zijn slecht, er is acuut gevaar. Het sneeuwdek is slecht gezet. Er ontstaan spontaan grote lawines. Ga niet buiten de normale piste skiën of boarden! Zoek het steile terrein niet op.

Niveau 5 – Zeer groot gevaar
De omstandigheden zijn zeer slecht. Ernstig risico. Grote lawines tot in de dalen zijn mogelijk. Het skigebied zal meestal gesloten zijn. Ook wegen, spoorlijnen en complete dorpen kunnen afgesloten zijn. Thuisblijven!

Lawinepreventie
Van de ruim tweehonderd personen die onder de sneeuw terechtkomen, is het overgrote deel direct na de lawine nog in leven. Zij zijn weliswaar bedolven onder de sneeuw, maar hebben een overlevingskans van ruim 90%. Mits ze binnen een kwartier gevonden worden. Maar je wilt natuurlijk voorkomen dat het in de eerste plaats zo ver komt. Alles begint dus bij het belangrijkste preventie advies: neem geen onnodig risico. Zoals we al uitlegden, worden alle bekende wintersportgebieden uitstekend in de gaten gehouden. Gevaarlijke situaties worden voorkomen door kunstmatig lawines af te laten gaan en wintersporters worden voortdurend op de hoogte gehouden van de actuele lawineschaal. Pistes waar gevaar dreigt, worden gesloten. Wat instanties niet kunnen tegengaan is roekeloosheid. Veel wintersporters gaan zonder professionele begeleiding en zonder gedegen berg- en voorkennis toch off-piste. De gevolgen zijn veelal dramatisch. Wil je off-piste gaan, ga dan op een gecontroleerde off-piste zone (deze zijn ook te vinden in de grotere wintersport gebieden) en/of mét een lokale gids.

Materiaal

Lawine-uitrusting

Lawine-uitrusting


Zodra je off-piste, gaat moet je ook over de juiste materialen beschikken. We gaven het al eerder aan: als je toch wordt bedolven, dan heb je 90% kans op overleven, mits je maar binnen vijftien minuten wordt gevonden.
Ieder offpiste wintersporter moet daarom zorgen voor de "heilige drie-eenheid":

1. De lawinepieper.

Een lawinepieper zend een signaal uit op een frequentie van 475 kHz. Met het signaal kunnen derden het slachtoffer lokaliseren. De nieuwste generatie piepers zijn voorzien van drie digitale antennes. Hierbij wordt informatie zichtbaar als afstand- en richting tot het slachtoffer aangegeven, zowel visueel als met audio.
2. Een schep.

Voor het uitgraven van je slachtoffer, of het maken van een noodovernachtingsplaats indien je vast komt te zitten op de berg.

3. Een sonde.

Een sneeuwsonde is een lange, dunne stok die je door de sneeuw kunt steken. Met de sonde kan in de sneeuw het slachtoffer precies gelokaliseerd worden.

In de laatste jaren zijn hier nog eens vele hulpmiddelen bijgekomen, waarbij het Avalanche Balloon System één van de meest succesvolle is. Deze ABSen zijn verwerkt in rugzakken en blazen zich op na een ruk aan de noodhendel. De luchtzakken blazen zich in een fractie van een seconde op. Het volume van de luchtzakken zorgt ervoor dat je "bovenaan" de lawine blijft. Tevens zorgen de zakken voor protectie bij impact én mocht je toch bedolven raken, dan zorgen ze voor een luchtkamer in de sneeuw, waardoor je langer voorzien bent van zuurstof.

Veiligheid voor alles
Met meer dan honderd slachtoffers per jaar in alleen de Alpen moge het duidelijk zijn dat je het risico van lawines niet moet onderschatten. Alles begint bij het niet overschatten van je eigen kunnen. Neem geen onnodig risico. Wil je toch die mooie tocht maken? Zorg dan voor een goede voorbereiding en begeleiding. Laat je goed voorlichten, en laat je altijd informeren op de situatie ter plaatse. Geniet van de bergen, maar wel op een veilige manier!

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Haal meer uit Skiinfo!

Bekijk de actuele sneeuwhoogte, webcambeelden en weersverwachting van je favoriete skigebied. Speciale acties op verblijf en skipas, zeker even bekijken voor je skivakantie!