Naarmate het einde van de zomer in zicht is en de temperaturen beginnen te dalen, krijgen velen van ons alweer helemaal zin in het skiseizoen en beginnen we alvast erover na te denken waar we dit jaar op wintersportvakantie zullen gaan – als die beslissing niet al lang gevallen is dan!

Maar misschien heb je wel geen zin om nog langer te hoeven wachten – en dat hoeft ook niet per se! Een aantal skigebieden zijn namelijk al vanaf het begin van de herfst geopend, en tijdens oktober en november stellen nog een aantal belangrijke skigebieden in Europa hun liften en pistes ter beschikking voor skiën tijdens de herfst – maanden voordat de meeste skigebieden openen.

“Ik werk al jaren in de ski-industrie en ik heb me er vaak over verbaasd hoe weinig mensen gebruik maken van de mogelijkheden om al in oktober of november te gaan skiën,” zegt Katie Waddington, chef van de in skivakanties gespecialiseerde Engelse touroperator Zenith Holidays.

“Zo vroeg al op wintersportvakantie gaan brengt namelijk veel voordelen met zich mee: het is nog lekker rustig op de pistes, je verkeert in het gezelschap van de nationale skiteams die tijdens deze periode aan het trainen zijn voor de winter, en het fijnste van alles is nog dat je minder betaalt voor liftpassen en accommodatie. Je kunt als het ware een vijfsterren ski-ervaring beleven voor een 'driesterrenprijs'”, aldus Waddington.

Skiën in de herfst is in de meeste gevallen beperkt tot het gletsjergedeelte van het skigebied in kwestie, maar een voordeel is dat je waarschijnlijk maar weinig andere skiërs op de pistes zult aantreffen – je hebt het terrein dus zo ongeveer voor jezelf. Op de heen- en terugweg is het dichtstbijzijnde vliegveld lekker rustig, en je kunt als eerste het nieuwste skimateriaal uitproberen.

De eerste WK races vinden plaats in de herfst – in oktober in het Oostenrijkse Sölden. Je kun het zo plannen dat je skivakantie met een van deze evenementen samenvalt. De beste raceskiërs van de wereld in actie zien is een onvergetelijke ervaring. Of zorg ervoor dat je een van de grote testfestivals kunt bijwonen die de skigebieden elke herfst organiseren. Ben jij graag in het funpark actief, dan is een skivakantie in de herfst zeer geschikt voor jou – in vrijwel alle in de herfst geopende skigebieden vormt het funpark een belangrijke trekpleister en is aan het begin van het najaar net zo geweldig als later in de winter.

Als je met het hele gezin gaat skiën en geen zin hebt in de drukke pistes en hoge prijzen die je met de carnavalsvakantie kunt verwachten, is een skitrip in de herfstvakantie wellicht een optie. Lekker rustig en beter voor je portemonnee. Wellicht kom je na afloop alsnog in de verleiding ook voor februari een reisje naar de bergen te boeken, maar dat is van latere zorg!

Het is onmogelijk om de sneeuwcondities voor oktober en november te voorspellen. In de winter zorgt moeder natuur vrijwel gegarandeerd voor een aardige laag poedersneeuw, maar in de herfst weet je niet altijd wat je kunt verwachten. Maar soms ligt er in de eerste weken van oktober al wel een meter poedersneeuw op de gletsjers! Het is een kwestie van boeken en duimen – of meteen je koffers pakken zodra je hoort dat het sneeuwt.

Op de Hintertux gletsjer in Oostenrijk kun je het hele jaar door terecht. Foto: Hintertux

Welke skigebieden zijn al geopend?

Er zijn maar zes skigebieden die ook aan het begin van de herfst vrijwel altijd al terrein ter beschikking kunnen stellen.

Het Zwitserse Zermatt – het skigebied met de hoogste liften van Europa (twee sleepliften op 3899 m hoogte die alleen in de zomer en in de herfst geopend zijn) – en de Hintertux gletsjer in het Oostenrijkse Zillertal zijn allebei het hele jaar door geopend. Saas-Fee opent elk jaar halverwege juli en heeft dus tegen het begin van de herfst al twee maanden van een skiseizoen van in totaal tien maanden per jaar achter de rug!

De vierde optie is Pitztal, met de hoogste skiliften in Oostenrijk. Dit skigebied sluit halverwege mei maar opent daarna weer halverwege september voor een skiseizoen van in totaal acht maanden. Het skiseizoen van het nabij gelegen Kaunertal heeft bijna dezelfde openings- en sluitingsdata. Nog een optie is het Italiaanse Val Senales (Schnalstal), waar het skiseizoen normaal gesproken begin september van start gaat (afhankelijk van de weerscondities). In slechts zes minuten brengt de gondellift je hier naar het bergstation op de Hochjochferner, waar je je vol overgave op een 8 km lange afdaling kunt storten. Door middel van de nabij gelegen stoeltjesliften zijn andere interessante uitdagingen toegankelijk.

Pitztal en Zermatt beschikken niet alleen over de hoogste skiliften in hun respectievelijke landen – beide skigebieden beschikken over een revolutionair besneeuwingssysteem, ontworpen door het Israëlische bedrijf IDE, dat in staat is bij temperaturen boven het vriespunt kunstsneeuw aan te maken. IDE is een bedrijf dat waterzuiveringsinstallaties en soortgelijke industriële installaties maakt. Het besneeuwingssyteem heeft IDE min of meer toevallig uitgevonden – voorheen hadden ze geen ervaring in de ski-industrie. In de jaren 90 werd aan hen gevraagd een koelsysteem voor een Zuid-Afrikaanse goudmijn te ontwerpen. Tot iedereens verbazing spoot er ineens sneeuw uit het systeem – midden in de Zuid-Afrikaanse woestijn, bij temperaturen van meer dan 30 graden Celsius. Het systeem gebruikt alleen water en electriciteit. In de twee skigebieden staat het systeem in de herfst gereed voor het geval de temperaturen op de gletsjers hoog zijn en er geen natuurlijke sneeuw ligt.

Skiën in de herfst op de Pitztal gletsjer in Oostenrijk. Foto: Pitztal.

Oostenrijk

Oostenrijk heeft normaal gesproken meer plaatsen waar je al in de herfst kunt skiën of snowboarden dan welk ander land dan ook. Halverwege oktober kunnen soms al wel acht skigebieden geopend zijn. De precieze data zijn natuurlijk afhankelijk van de sneeuwcondities, maar vaak vallen de traditionele bierfestivals van de regio samen met de eerste skidagen van het seizoen en ze zorgen samen voor een fantastische feeststemming.

Naast Hintertux, Kaunertal en Pitztal zijn er nog een aantal andere gletsjerski mogelijkheden in Oostenrijk: de Kitzsteinhorn gletsjer in Kaprun, de Mölltaler gletsjer, de twee gletsjers in Sölden, de Stubaigletsjer in de buur van Innsbruck, en de Dachsteingletsjer, niet ver van Schladming.

Sölden en de Stubaigletsjer openen soms al begin september, afhankelijk van de weersomstandigheden. Obergurgl is dankzij de hoge ligging van het dorp en de vele hooggelegen pistes normaal gesproken een van de eerste skigebieden zonder gletsjer die kunnen openen – vaak kun je hier vanaf halverwege november zowel op de hoger als ook op de lager gelegen pistes terecht.

Zwitserland

Naast Saas-Fee en Zermatt beschikt Zwitserland over nog een aantal andere gletsjerskigebieden die elk jaar al vanaf begin oktober geopend zijn. De vier andere skigebieden waar je al in de herfst terecht kunt (alhoewel in sommige gevallen tot het echte begin van het winterseizoen alleen tijdens het weekend) zijn Glacier 3000 tussen Les Diablerets en Gstaad, de Titlis gletsjer in Engelberg, de Vorab gletsjer in Laax en de Diavolezza gletsjer in het Engadin-dal bij Pontresina en St. Moritz.

Skiën op 3899 meter hoogte in Zermatt. Foto: Zermatt

Frankrijk

Tignes is het enige Franse skigebied waar je bijna de hele herfst terecht kunt. In de zomer kun je hier skiën op de Grande Motte gletsjer. Na een aantal weken pauze aan het eind van de zomer kun je er vervolgens weer vanaf eind september terecht.

Naast Tignes is er het gletsjerskigebied in Les 2 Alpes, naar eigen zeggen het grootste gletsjerskigebied in Europa. Eind oktober/begin november kun je hier tien dagen lang (twee weekends en de week ertussenin) terecht voor een soort herfstwintersportfestival met veel leuke evenementen en de mogelijkheid het skimateriaal voor het nieuwe seizoen te testen. Daarna sluit het skigebied weer totdat begin december het winterseizoen van start gaat.

Italië

In Italië is er naast Val Senales Cervinia – normaal gesproken kun je hier vanaf eind oktober terecht in het gebied van de Italiaanse kant tot aan het Klein Matterhorn gletsjerparadijs boven Zermatt. Een derde optie is het zomerskigebied van Passo Stelvio, waar je normaal gesproken ook nog in oktober terecht kunt. In dit skigebied vind je het hoogst gelegen dalstation in Europa (2760 m hoogte), met een hoogteverschil van bijna 700 m tot het bergstation op 3450 m hoogte. Dit skigebied bestaat uit 10 pistes, bediend door 6 sleepliften.

De rest van de wereld

Natuurlijk zijn de Alpen niet de enige plaats waar je ook in de herfst al kunt skiën. In het zuidelijk halfrond kun je in september lenteskiën – veel skigebieden in Australië, Argentinië en Chili sluiten aan het eind van de maand. Een aantal skigebieden in Nieuw-Zeeland, waaronder Mt Ruapehu, zijn ook in oktober nog geopend en soms zelf nog in “Snovember”.

In Noord-Amerika is alleen Timberline op Mt Hood in Oregon bijna het hele jaar door geopend – maar normaal gesproken is dit skigebied in september drie of vier weken lang voor onderhoud gesloten. Als het een koude herfst is, worden in een aantal hooggelegen skigebieden in Colorado al in de eerste weken van de herfst de sneeuwkanonnen aan het werk gezet. Bij de jusite weersomstandigheden kunnen skigebieden zoals Arapahoe Basin, Copper Mountain, Breckenridge, Keystone en Loveland al in oktober openen. Norquay, Sunshine en Lake Louise in Banff zijn normaal gesproken de skigebieden in Canada waar je als eerste terecht kunt – in de eerste weken van november, soms zelfs al met Halloween.

Scandinavië is de eerste plaats in Europa waar de skigebieden zonder gletsjer kunnen openen. Ruka in het Finse Lapland pronkt met het langste skiseizoen zonder gletsjer: normaal gesproken kan hier van halverwege oktober tot halverwege juni geskied worden. Twee kleinere gletsjerskigebieden in Noorwegen zijn doorgaans ook in oktober of zelfs november nog geopend – Galdhøpiggen bevindt zich op de hoogste bergtop in de regio (2469 m hoogte) en Folgefonn, met veel stranden in de buurt, staat bekend om zeer grote sneeuwhoogtes van vaak tot wel 10 m. Beide skigebieden bieden rond 1 km aan terrein.

En als je geen tijd hebt voor een “echte” skivakantie, vergeet dan niet dat je dicht bij huis ook in een aantal geweldige indoorcentra terecht kunt. Een leuk uitstapje op een regenachtige septembermiddag. Je hebt dan wel geen uitzicht op de Matterhorn of een hoogteverschil van 800 m (zoals in Zermatt in september), maar er is wel sneeuw en je kunt het op je ski's of snowboard heerlijk naar je zin hebben.